Triðja leiðin – samstarv í frælsum felagsskapi

Framsokn_Folkatin2019_Hogni

Høgni Sigrunarson Reistrup

At Føroyar gerast sjálvstøðugar, er neyðugt. Men heldur enn at sita bundin í gomlu hugsanini, at bara tvær leiðir eru í føroyskum politikki, finst ein ítøkilig loysn, sum savnar okkum og lyftir okkum burtur úr naggatódnini.   

Vel triðju leiðina í føroyskum politikki. Tí tað er ikki rætt, at alt fer av leið uttan Danmark, og tað passar ikki, at einki ber til við Danmark. Hetta gruggar og skuggar fyri eini ordiligari loysn fyri Føroyar.

Nú mugu vit víðari. Tað ber væl til at finna eina tíðarhóskandi loysn, har vit framhaldandi hava tað gott, men har land okkara hevur somu formligu rættindi, sum onnur hava.

Føroyar klára seg ógvuliga væl, og tað gerst okkum greiðari dag um dag, at myndugleikin frítt at samstarva við onnur lond fer at koma.

Tekniskt og løgfrøðiliga ber væl til hjá Føroyum at taka sjálvstøðu og boða út til allar tjóðir, at vit eru sjálvstøðugt land. Vit eru eisini nóg rík at gera tað. Men vit kunnu eisini gerast sjálvstøðugt land og gera ein sáttmála við Danmark um somu leið. Tað er tann virðiliga loysnin.

Hetta er triðja leiðin í føroyskum politikki.

Mugu fylgja altjóða leikreglum
Vit mugu flyta okkum fram og mugu virka fríari bæði innanhýsis í Føroyum og serliga úti í heimi. Til hetta krevst, at vit eru ein sjálvstøðug løgfrøðilig eind.

Verandi millumloysn – heimastýri – gevur okkum lutvísan sjálvsavgerðarrætt. Tí eru vit ongantíð vorðin eitt annað Hetland ella Suðuroyggjar, har mentanin er útruddað og drívmegin burtur. Tað hevur gingið upp og niður hjá okkum, men vit hava havt tað gott. Og gott fara vit framhaldandi at hava tað.

Men í løtuni eru leikreglurnar hjá okkum ikki tær somu sum hjá hinum. Grundreglan, sum lond virka eftir í heiminum í dag, er sjálvstøða. Í roynd og veru er tað einastandandi spennandi at búgva í einum landi, sum enn hevur hetta eftir at avrika.

Virðiligt samstarv avtalað í sáttmála
Tað ber væl til at hava eitt gott samstarv við Danmark í framtíðini. Ja, eitt opið og ikki minst fordómaleyst samstarv, ið byggir á sáttmála millum tveir javnar partar, har hvørgan partur er undir ella uppi yvir hinum.

Føroyingar hava fingið eina styrkta sjálvsvirðing í seinastuni. Bera vit okkum rætt at, kann hon vaksa enn meira komandi árini. Henda virðingin fyri okkum sjálvum krevur eina nýggja og ítøkiliga tilgongd til framtíðina.

Vanligu grundgevingarnar fyri og ímóti okkara verandi ríkisrættarligu støðu hava vit hoyrt upp í saman. Men fer hesin gamli orðaleikurin at tryggja, at Føroyar fáa sama myndugleika, sum onnur lond hava?

Eg er sannførdur um, at viljin at vilja eitt nýtt og reiðiligt samstarv við danir er stórur og undirtøkan so góð, at londini bæði kunnu gerast samd um ein sáttmála, har vit varðveita rættindi hvør hjá øðrum, og har Føroyar formliga gerast land sum onnur lond við teimum rættindum og skyldum, tað gevur. Nøkur týðandi viðurskifti fara eisini at verða galdandi, tá ið samstarvssáttmálin er undirskrivaður.

  • Vit fara framhaldandi at útbúgva ungdómin millum annað á lærustovnum í Danmark
  • Vit fara framhaldandi at rinda fyri allar sjúklingar, sum verða sendir á donsk sjúkrahús til viðgerðar. Seinastu árini hava vit goldið 150 milliónir krónur árliga, so okkara sjúku borgarar kunnu fáa læknaliga hjálp serliga á donskum sjúkrahúsum.
  • Vit fara framhaldandi at ferðast frítt í Norðurlondum, Evropa og víðari út í heim

Og so eru nøkur øki, har vit kunnu útveita nakrar uppgávur til onnur at loysa vegna Føroyar, men har vit hava ræðið og kunnu gera broytingar í viðurskiftunum. Mál, har vit kunnu útveita uppgávur, eru millum annað:

  • Trygdarpolitikkur
  • Verjumál
  • Gjaldoyramál

Munurin millum triðju leiðina og verandi heimastýrislóg er fram um alt, at heimastýrislógin er ein donsk lóg. Hon er ikki ein sáttmáli millum tveir partar. Bulurin í verandi skipan er ein lógarkarmur, har danir hava latið føroyingum nøkur rættindi. Hetta grundarlagið fer ongantíð at gera okkum til sjálvstøðuga tjóð.

Føroyar hava flutt seg
Nógv bond eru knýtt millum Føroyar og Danmark. Tað átti at ligið ljóst fyri at gagnnýtt tey góðu bondini, eisini tá ið vit hava rokkið sjálvstøðu. Londini fara framhaldandi at samstarva. Tí tað er sanniliga ein fyrimunur at samstarva við ein kendan og álítandi partnara, sum í mongum viðurskiftum – men lagt frá øllum – hevur somu áhugamál, sum vit.

Latið okkum lyfta okkum upp um afturvendandi orðadráttin, sum hevur klovið fólkið í tvey, og har viljin hjá mótstríðandi pørtunum hevur verið tann, at fólkið skal hava ta fatan, at gangandi er bara eftir tveimum politiskum gøtum – við ella uttan Danmark.

Nú fara vit víðari. Vit velja triðju leiðina, har ein samstarvssáttmáli millum Føroyar og Danmark liggur til grundar fyri framtíðini og statinum Føroyar.

Høgni Sigrunarson Reistrup
Framsókn

Advertisements

Svara

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Broyt )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Broyt )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Broyt )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Broyt )

Connecting to %s