Ferðafólkini eru okkum góð

Størsta avbjóðingin við ferðafólkum í Føroyum er ikki, at tey gerast fleiri. Avbjóðingin er at síggja ferðavinnuna sum ein nýggjan møguleika heldur enn ein trupulleika.

“Nei, nú eru ov nógv ferðafólk í Føroyum”.

Tú ert ikki tann einasti, sum hevur hoyrt hesa útsøgnina í seinastuni. Hetta er vorðið rættiliga vanligt at hoyra, og nú fyrsti várdagur hevur verið, og ferðafólkini nakað eftir hetta fara at leita hendavegin, er neyðugt, at vit beinanvegin fáa hugburðin at venda rætt – hugburðin til gestirnar, sum vilja uppliva okkara vøkru náttúru og sereyðkenni.

Tí sum útsøgnin omanfyri ber boð um, er tað ikki nøkur sjálvfylgja, at vit bjóða ferðafólkum at vera vælkomin til Føroya.

Umframt at vilja vera við, at ov nógv ferðafólk eru í Føroyum, eru summi eisini farin at seta spurning við, hvørt vit í heila tikið skulu hava fleiri ferðafólk higar.

Arbeiðspláss og støðugari búskapur
Til uppáhaldið um at ov nógv ferðafólk eru í Føroyum, er tað at siga, at vit á ongan hátt eru nær hámarkinum fyri, hvussu nógv fólk landið er ført fyri at bera. Og lat ongan iva vera um, at tað er rætt at bjóða Føroyar fram fyri ferðafólkum. Góðu árinini eru nógv.

1) Vinnan skapar nógv nýggj størv – serliga til yngri fólk, sum eru púra avgerandi at varðveita í landinum

2) Ferðavinnan kann gera búskapin støðugari og taka broddin av sveiggjunum

3) Landið og vinnurekandi fáa fleiri inntøkur

Nýggjar vinnur koma ikki á hvørjum degi. Tað kunnu ganga nógv ár, áratíggju og meira enn tað ímillum stóru møguleikarnar. Og nú er tað nógv, sum bendir á, at aftaná nógv miðvíst arbeiði nærkast ein slíkur møguleiki Føroyum.

Rakstrarstuðul úr Danmark ella nýggjar vinnur
Leingi hava vit tosað um nýggjar vinnur. Vinnur, sum kunnu koma aftrat laksinum, makrelinum og toskinum. Nógv vónaðu, at oljuvinnan eftir fáum árum fór at gerast eitt nýtt bein hjá búskapinum, og KT-vinnuna hava vit eisini tosað nógv um. Men tað er ikki bara sum at siga tað at fáa hesar vinnur at blíva høvuðsvinnur í Føroyum.

Tað krevur nógv at fáa nýggjar høvuðsvinnur, men tað kann ferðavinnan blíva. Vit hava eina serstaka og kappingarføra vøru at bjóða.

Í 80-árunum og eisini áðrenn tað vendu eldsálir eyguni móti ferðavinnuni, tí hon kundi fjøltátta inntøkugrundarlag landsins, ja, og spjaða váðan í einum samfelag, sum fram um alt hevur drigið fruminntøkurnar úr sjónum umframt at fingið rakstrarstuðul úr Danmark. Tað er einki at taka seg aftur í, at ferðavinnan hevði verið góð at havt, tá ið svára kreppan rendi okkum út av tromini og rak túsundtals fólk av landinum. Men tá var ikki ordiliga nøkur verulig ferðavinna.

Fíggjarlig bakkøst fara eisini at koma í framtíðini, men fáa vit fleiri vinnur at veita sítt týðandi íkast til búskapin, hava vit meira at standa ímóti við, tá ið illa veit við búskaparliga. Vit mugu minnast til, at tá ið alingin hevur lakari ár, ella uppsjóvarskipini ikki landa somu nøgdir sum nú, tá er tað sera umráðandi, at vit fáa aðrar vinnur at skapa vøkstur og arbeiðspláss.

Vit eru eisini framvegis í tí støðu, at vit fáa danska peningahjálp til at fíggja alment virksemi fyri áleið eina milliard krónur um árið í okkara samfelag. Tað eigur at liggja ljóst fyri, at vit sjálv finna alla fíggingina til tað, sum vit vilja bjóða í Føroyum. At vit slóða fyri nýggjum vinnum, sum kunnu kasta av sær skattir, ið kunnu koma ístaðin fyri donsku peningahjálpina.

Vit eiga at kýta okkum at fáa sum mest burturúr. Vit eiga at síggja spennandi inntøkur, eina kærkomna nýggja vinnu og mentanarligt fjølbroytni heldur enn óynskta ávirkan uttanífrá.

Pengar koma ikki av sær sjálvum
Vit eru ald upp í eini skipan, har vit hava tað ov gott. Tað merkir millum annað, at vit ikki leypa avstað, tá ið nýtt virksemi og nýggjar inntøkur eru at hóma fyri framman. Tað verður kravt ov lítið av okkum, og tí loysir tað seg ofta betur bara at hyggja at og finnast at. Hetta er eitt tekin um eina vaksandi krevjaramentan. Og tað er henda mentanin, sum fær nógv at hugsa, at nú eru ov nógv ferðafólk í Føroyum.

Tað er sjáldsamt at vita sær, at hugburðurin um ov nógv ferðafólk í Føroyum skal vaksa fram, sjálvt um ferðavinnan ikki veruliga hevur fingið fótin fyri seg enn sum ein sterk vinna. Sum myndin vísir, gerast útlendsku innskrivingarnar á gistingarhúsum fleiri í tali, men vøksturin er ikki ovurstórur.

Høgni Reistrup_Ferðavinna

Tíðindaflutningurin hevur eisini lagt stóran dent á ferðafólkini í Íslandi. Í fyrsta lagi eru søgurnar neiligar. Eingin søga um, hvussu ferðavinnan hevur fingið tjóðina á føtur aftur eftir kreppuna skjótari enn nakað annað land. Eingin søga um, at ferðafólkini skapa eina rúgvu av arbeiðsplássum. Eingin søga um, at vinnurekandi fegnast, tí nú ber nógv meira tænastuvirksemi seg enn nakrantíð áður. Eftir stendur, at í Føroyum halda vit, at í Íslandi er ferðavinnan miseydnað.

Og so darrar henda samanberingin eisini onkustaðni – at ferðavinnan í Føroyum er farin at líkjast henni í Íslandi.

Í øðrum lagi eru – um ikki allir – so sera nógvir íslendingar fegnir um ferðavinnuna. Og tað eru teir, hóast henda vinnan er øgiliga nógva ferðir størri enn ferðavinnan hjá okkum.

Her er fram um alt ein stórur hugburður á muni. Íslendingar vilja og skulu sjálvir. Hjá íslendingum er ferðavinnan ein møguleiki, sum teir hava tikið til sín. Latið okkum eisini gera ferðavinnuna til ein nýggjan møguleika. Tað er nú soleiðis, at onkrum skulu vit liva av. Pengar koma ikki av sær sjálvum. Tí kemur ferðavinnan okkum væl við.

Vit kunnu øll gera okkara til, at ferðavinnan verður góð fyri Føroyar, og at hesin nýggi vinnumøguleikin gerst livibreyð hjá nógvum. Miðlarnir kunnu eisini gera sítt. Eg kundi hugsað mær at hoyrt søgurnar um tey, sum eru í vinnuni og sum royna at liva av henni. Hvat halda tey um, at so stórur dentur verður lagdur á, at fótonglar skulu leggjast fyri lívsgrundarlagi teirra?

Burðardygg leið
Sjálvandi skal ferðavinnan vaksa burðardygt. Tað er umráðandi. Úti í Mykinesi vitja nógv fleiri nú enn fyri bara fáum árum síðani. Summarmánaðirnar frá mai til august hava í miðal verið beint oman fyri 170 fólk í oynni um dagin. Í juli mánaði, tá ið vitjanirnar eru flestar í tali, eru eini 260 fólk í Mykinesi um dagin. Har og aðrastaðni kunnu viðurskiftini skipast. Men tað er kortini ikki ókent, at eitt sindur av fólki er í Mykines bygd í senn. Nærum 200 fólk búðu í bygdini fyri øld síðani. Nú búgva 17.

Tað, at vit menna ferðavinnuna úti um landið, hevur nógv at siga. Og at kommunurnar nú kunnu fáa pengar at bøta um viðurskiftini, er eitt gott stig. Samfelagsliga er tað neyðugt, at vit hava umsorgan fyri náttúru og fuglalívi og samstundis menna tilboðini til ferðafólkini.

Vinnupolitiskt er avgerandi neyðugt, at vit geva hvørjum einstøkum persóni møguleika at vinna sær pening burtur úr ferðavinnuni, og tí er eisini neyðugt, at vit halda okkum burtur frá at seta forðingar upp, áðrenn vinnan veruliga hevur lyft seg uppfrá.

Størsta avbjóðingin við ferðafólkum í Føroyum er tí ikki, at tey gerast fleiri. Avbjóðingin er at síggja tey sum ein spennandi møguleika heldur enn ein trupulleika. Øll eiga at leggja seg eina við, at ferðavinnan kann gerast okkum ein dygg inntøka. Fyrsta fortreytin fyri, at hetta kann gerast veruleiki, er, at vit hava rætta hugburðin. Tá fáa vit fullan ágóða av øllum tí, sum ferðavinnan hevur at bjóða.

Latið okkum standa saman um ferðavinnuna og við røttum ryggi bjóða ferðafólkum vælkomnum. So tey kenna seg væl, og so tú gevur ferðafólkum jaligar upplivingar í Føroyum – á sama hátt, sum tínar upplivingar vónandi eru góðar, tá ið tú ferðast í onnur lond.

Høgni Reistrup

 

Chan Chan og filmsvinna

buena-vista-social-clubLeygarkvøldið 10. september kl.23 verður filmurin Buena Vista Social Club sýndur í Ostahúsinum. Eg fari at siga nøkur orð um filmsvinnu í Føroyum beint undan sýningini. Her er ein lítil upphiting til filmin í annaðkvøld.

Fyrstu ferð eg hoyrdi um Buena Vista Social Club (BVSC) var í 2000. Tað var á vetri, og tónleikurin kom sum ein fjálg heilsan av Kuba í køldu, myrku tíðini. Knappliga kendi eisini meginparturin av mínum vinaskara latínamerikanskan tónleik og lurtaði eftir honum, tey flestu á fyrsta sinni.

Tað var ikki av tilvild, at Ibrahim Ferrer og gomlu tónleikararnir hinumegin Atlantshavið hugtóku kritahvítar tannáringar í Evropa akkurát um ártúsundaskiftið. Tí árið fyri stjórnaði Wim Wenders filminum um BVSC við sama heiti. Og tað var fram um alt heimildarfilmurin um autentisku tónarnar úr Havanna, sum lat eygu og oyru upp fyri BVSC. So stóra ávirkan kann filmur hava, tá ið ikki bara myndirnar – men eisini frásøgnin – er livandi.

Føroysk filmsvinna og Wenders
Har sótu vit um 16 ára aldur í kalda Norðurevropa. Rom á borðinum, tjúkkur sigarroykur í luftini og Chan Chan úr hátalarunum. Vit livdu okkum inn í henda serliga heimin, sum kubanararnir gandaðu fram við ljóðførunum.

Og nú fer at standa filmshyggjarum í boði at liva seg inn í føroysku náttúruna í biografum væntandi bæði eitt og annað stað í heiminum. Tí nú hesin sami Wenders hevur verið í Føroyum og gjørt upptøkur til komandi spælifilmin, verða Føroyar sjónligari úti í heimi, og vónandi fer hetta eisini at draga aðrar filmsverkætlanir henda vegin.

Framsókn sær stórar møguleikar í filmi í Føroyum. Tað nælir, og nú skulu spírarnir vætast. Filmur styrkir og bjóðar okkara samleika av og gevur okkum ein tvørskurð av samtíðini. Filmur er eisini vinna, sum alsamt fleiri fólk kunnu liva av. Ferð skal setast á filmsvinnuna, og kommunan hevur eisini sína uppgávu. Hvør uppgávan er, fara vit í Framsókn at siga tykkum nú hvørja løtu.

Filmur og Framsókn
Umframt at føroyski samleikin fær gagn av íløgum í film, verða nýggj størv skapt í eini skapandi vinnu, og so fara serliga útlendskar verkætlanir, sum verða lutvíst tiknar upp í Føroyum, at skapa vitan um land okkara, og hetta gagnar ferðavinnuni og okkara høvdum og hondum.

Sangurin Chan Chan, sum er at hoyra í filminum BVSC, snýr seg um parið Chan Chan og Juanica, sum eru í fer við at byggja hús og eru farin til sjóvarmálan eftir sandi. Her hjá okkum byggja filmsleikstjórar, myndafólk, leikarar, framleiðslufólk, hjálparar og  onnur upp eina føroyska filmsvinnu.

page1
Hesa vikuna eru filmsdagar. Filmsfelagið og Hyggasíggj skipa fyri. Í Ostahúsinum verða bara sýndir filmar eftir Wim Wenders, og leygarkvøldið 10. september kl.23 er Buena Vista Social Club at síggja. Gakk inn í smoguna millum Perluna og Reinsaríið, so kemur tú fram á Ostahúsið.

img_5523-2Ostahúsið og Gudmund Helmsdal frá Hyggasíggj.

Færri forboð og forðingar – matstovur lægri meirvirðisgjald

ostrum-restaurant-faroe-islands-davidsbeenhereFøroyar skulu hava eina svanga og vaksandi tænastuvinnu. Tí skulu vit lækka meirvirðisgjaldið á tænastum hjá matstovum og kaffistovum.

Týðandi liður í arbeiðinum at fáa fleiri at keypa ein caffè latte, føroyskt lambskjøt ella okkurt triðja er at lækka meirvirðisgjaldið á tænastum hjá matstovum og kaffistovum. Hetta fer at betra okkara kappingarføri.

Tí í londum kring okkum hava tey gjørt júst hetta. Londini kappast og vita, at tað er neyðugt at skapa nýggj arbeiðspláss. Meirvirðisgjaldið í Føroyum skal ikki vera hægri, men samsvara við gjøldini í grannalondunum.

Hetta fer at stimbra hugin hjá føroyingum at fara út at eta og at styrkja evnini hjá vinnuni at draga ferðafólk higar.

Eitt tíðarhóskandi samfelag
Munandi upphæddir eru seinastu árini settar av til at marknaðarføra Føroyar sum ferðamál. Líkt er til, at hetta riggar, og at fleiri ferðafólk leita higar. Fyri framman liggur arbeiðið at menna undirstøðukervið til hesa vinnu.

Flutningskostnaðurin til og úr Føroyum er lutfalsliga høgur, og tí mugu vit hyggja at øllum økjum, har vit kunnu vinna okkum inn á kappingarneytarnar.

Vit síggja, at tilvitanin um okkara matmentan er vaksandi. Stóran part av árinum dúvar vinnan upp á heimamarknaðin. Vit skulu stimbra henda spíran, heldur enn at køva hann við forboðum, forðingum, treytum, fyrisiting og meirvirðisgjaldi.

Tað lønar seg
Kostnaðurin fyri hesa broyting er umleið 20 milliónir krónur fyrsta árið. Men hetta fer beinanvegin at føra við sær økt virksemi í matstovu- og ferðavinnuni og harvið øktar inntøkur til landskassan.

Alsamt fleiri arbeiða í tænastuvinnuni. Bara síðani 2010 hava gistingarhús og matstovur skapt 200 nýggj arbeiðspláss. Tað áhugaverda er eisini, at 75 prosent av hesum vøkstri er fallin konufólkum í lut.

Stórur partur av hesi arbeiðsmegini eru ung fólk, ið vilja arbeiða. Vinnan vantar júst hesi ungu fólkini, ið kunnu starvast í styttri tíðarskeið og við skiftandi arbeiðstíðum. Júst hetta vinnuøkið krevur nógv starvsfólk, men váðin at víðka og menna økið er stórur.

Lægri meirvirðisgjald fer at menna vinnuna, og eitt úrslit verður, at fleiri fólk fáa hug at fáa tað besta fram í føroyskum matvørutilfeingi, sum hevur so ómetaliga stórar møguleikar.

Færri forboð og forðingar – rætturin at gera føroyskan mat

kjotRæst og turt kjøt er ein mentanarligur gimsteinur. Vit skulu hava álit á okkara egnu evnum og ikki góðtaka matvørulógina og tilmælið frá ES.

Almennu myndugleikarnir ætla at ídnaðargera og harvið spakuliga at kroysta ræsta og turra smakkin av døgurðaborðinum, nú kjøtið skal stava frá løggildum hjalli og sláturvirki. Hetta eru órímilig krøv at seta framleiðarunum. Úrslitið: Tað verður munandi verri hjá fólki at finna turkaðar bøgir og ræst tjógv í handlum ella á matstovum. Hetta má ikki henda.

Treytirnar eru alt ov strangar og sampakka ikki við føroyska veruleikan. Hjallurin hjá framleiðaranum skal hava forrúm, wc og vask. Men hvør bóndi fer at seta eitt wc inn í ein hjall? Krøvini fara at máa burtur av matmentanini, og samstundis verður hon útvatnað.

Úrslitið verður monopol
Nógvu treytirnar fara at elva til monopol og mainstream mat, tí smábøndur hava ikki ráð at gera íløgurnar uttan almennan stuðul. Og almenna stuðulin skulu vit ikki hava á sama hátt sum ES, har landbúnaðurin verður stuðlaður við 400 milliardum krónum á hvørjum ári. Vit mugu ganga aðrar vegir.

Vit skulu stimbra vinnuna og hava nógvar smáar framleiðarar í okkara landi. Tann lítli bóndin vinnur frama aðrastaðni. Vit hoyra um slow food, tí fólk venda aftur til upprunaligu matmentanina, sum vit um stutta tíð sleppa okkum av við. Fólk leita aftur til tað serstaka og eftir ordiligum mati, sum ikki bara er framleiddur á stórum sláturvirkjum. Allur heimurin skríggjar eftir lokalari framleiðslu, tí rákið er, at vit eru meira tilvitað um, hvat vit eta.

Tí fer Framsókn at broyta matvørulógina, sum er sett at koma í gildi um eitt ár. Lógin skal virða vælroynda føroyska matgerð og framleiðslu og ikki seta handilsforðingar upp í okkara egna landi.

Eitt tíðarhóskandi samfelag
Matvørulógin skal vera tíðarhóskandi og styðja undir heimliga framleiðslu og sølu, og tí er tað óheppið fyrst at skjóta upp og síðani føra út í verki forboð og forðingar, sum bara darva okkara matmentan og vinnuligu møguleikum.

Veruligi spurningurin, sum vit skulu seta, er: Hevur tú álit á lokala bóndanum og føroyskum mati, ella hevur tú álit á ES?

Við nýggju lógini í lummanum ganga myndugleikarnir privata lívinum og virkseminum ov nær. Lógin má megna at taka dagar ímillum vanliga húsarhaldsvinnu og handilsligan útflutning. Laksaútflutningur er eitt – framleiðsla til heimliga marknaðin nakað annað. Tá ið vit ferðast uttanlands, síggja vit í heilum, hvussu munurin millum húsarhaldsvinnu og stórrakstur ger, at lív og virksemi blóma.

Sjálvandi skal trygdin vera í lagi og somuleiðis reinførið. Vit skulu hava greiðar reglur. Men vit skulu ikki hava órímiligar reglur. Hetta ber eisini til, sjálvt um vit ikki laga okkum eftir almennu myndugleikunum og ES. Vit skulu ikki vera bangin og lata okkum lynda. Við rættum ryggi skulu vit tora at standa við okkara matmentan og hava álit á teimum mongu, sum púra natúrligt turka og ræsa kjøt í øllum krókum í landinum.

Tað almenna leggur seg á alsamt fleiri øki. Og í hesum føri leita myndugleikarnir eftir trupulleikum, har eingir trupulleikar eru. Tað tænir ongum endamáli, og tí skulu vit ikki góðtaka gongdina. Vit skulu berjast fyri okkara søk, njóta okkara egna tilfeingi, geva fólki hug at arbeiða, selja vørur og vinna pening.

Ein størri tænastuvinna og meira handil skapar framburð í okkara samfelag. Eg eri sannførdur um, at okkara ríku siðir og virðismikla matmentan í framtíðini fer at styrkja okkara búskaparligu støðu – eisini í stremban okkara eftir at gera Føroyar til veruligt ferðafólkaland.

Høgni Reistrup
Framsókn

Færri forboð og forðingar – øl og vín í matvøruhandlar

Woman-shopping-in-the-supermarketwine-shelvesRúsdrekkasølan er ein leivd frá eini farnari tíð. Tað skal bera til at fáa øl og vín til keyps í matvøruhandlum.

Vit keypa eplabátar til búffin í vanligum matvøruhandlum, og vit keypa grønmeti til fiskin í vanligum matvøruhandlum. Men reyðvínið til búffin og hvítvínið til fiskin sleppa vit ikki at keypa í sama handli. Tað skal broytast.

At vit fáa møguleikan at keypa okkum okkurt at drekka aftur við matinum, har vit vilja – undir egnari ábyrgd og uttan at verða sett undir almenna fyrisiting, er einasta gongda leið.

Tí í dag er øl og vín ein púra natúrligur partur av matmentanini, og samstundis er gamla drykkjumentanin farin í søguna. Tølini síðani 1993 hava prógvað eina hóvliga nýtslu.

Eitt tíðarhóskandi samfelag
Fólk ynskja frælsi til sjálv og undir egnari ábyrgd at útvega sær eina øl til ræst kjøt ella reyðvín til búffin. Soleiðis gera vit, tá ið vit fara til Barcelona at ferðast, tá ið vit lesa uttanlands ella tá ið foreldur vitja børnini á Oyrasundskollegiinum.

Og sjálvandi skal hetta bera til í okkara egna landi eisini.

Vit skulu hava eitt tíðarhóskandi samfelag, sum endurspeglar virðini og livaða lívið í ein og tjúgundu øld. Fólk skulu hava størri ávirkan og ábyrgd av sínum egna lívshátti. Tað røkkur longst.

Gott fyri vinnuna
Vinnulig atlit eru eisini at taka. Við einum loyvi at flyta inn, keypa og selja vín og øl, kunnu handlar víðka og betra handilsliga grundarlag sítt. Samstundis fær brúkarin størri úrval og ágóðan av kapping.

Søluinntøkan, ið Rúsdrekkasølan missir, fer út í privata renslið á ein annan hátt og til annað brúk enn beint inn aftur í landskassan, sum nú er.

Færri forboð og forðingar – vit skulu kveikja matstovuvinnuna

hogni_framsoknfoStórir møguleikar eru í matstovuvinnuni. Men ein forðing fyri at menna hesa vinnugrein enn meira er Rúsdrekkasøla Landsins. Almenni stovnurin skal virka á vinnuligum grundarlagi. Óheppið fyri matstovuvinnuna.

Latið okkum siga, at ein føroysk matstova finnur eitt gott reyðvín sunnarlaga í Sveis og eina spennandi hveitiøl í økinum Bayern í Týsklandi. Er innkeypið nóg stórt, kann tað løna seg hjá fyritøkuni at bíleggja vøruna beinleiðis frá framleiðaranum.

Vit siga, at matstovan bíleggur tveir plattar, ein við víni og ein við øli.

Komnir til Føroya rulla plattarnir úr einari bingju inn á almennu goymsluna hjá Rúsdrekkasølu Landsins. Tá hevur matstovan longu rindað høgu avgjøldini, sum landið krevur inn. Flutningurin er eisini rindaður. Men kortini kemur enn eitt gjald oman á keypsprísin. Í dag kannar almenna Rúsdrekkasølan sær eini 30 prosent í vinningi oman á onnur avgjøld. Í flestu førum er hetta púra órímiligt í mun til avrikið.

Hetta hendir, hóast vit vita, at tá ið ein gestur á eini matstovu keypir ein enskan búff og eina vínfløsku, vinnur matstovan stóran part av inntøkuni frá vínsøluni.

Eitt tíðarhóskandi samfelag
Í einum tíðarhóskandi samfelagi er tað púra natúrligt, at vinnan fær loyvi at vaksa og troyta nýggjar møguleikar.

Landskassin skal hava sítt, men í løtuni er lutfallið óheppið fyri matstovuvinnuna. Verður hetta broytt, kundi tað víðkað úrvalið, betrað matarskránna, hølisumstøður, tænastustig og harvið upplivingina hjá gestinum. Vinnan kundi skapt nýggj arbeiðspláss og sett ferð á eina enn størri menning á hesum øki, sum hevur so ómetaliga nógvar møguleikar. Gott fyri vinnuna og ikki minst fyri ungfólk, sum fjølgast í hesi vinnu.

Vit í Framsókn halda, at lóggávan skal kveikja vinnuna. Hon skal vera liberal, tí bara ein liberal lóggáva gevur økt virksemi og størri vøkstur.

Tí skal bera til hjá vinnuni at keypa inn útlendskt øl og vín uttan um Rúsdrekkasølu Landsins. Vøran verður longu tollað, tá ið hon kemur til landið, og tí er hetta bara ein løgfrøðiligur spurningur.

Matstovuvinnan longur fram á leið
Vit skulu ikki seta upp forboð og forðingar, men lata upp møguleikar. Hevur tú dirvi, viljan og arbeiðir hart, skalt tú kunna fylgja tínum dreymum og skapa tær sjálvum og øðrum størri virði og eitt betri lív. Ein rættvísari politikkur, sum ikki noyðir hvørja ølfløsku og hvørja vínfløsku umvegis Rúsdrekkasølu Landsins, hevði økt lønsemið á verandi matstøðum og gloppað dyrnar upp hjá fleiri persónum og fyritøkum, sum høvdu sett nógv í váða fyri at seta á stovn nýggj og spennandi matstøð, ið kunnu bjóða kundunum dygdargóðan mat, fjølbroyttar upplivingar og høga tænastu.

Nýggir vinnumøguleikar taka seg upp, tá ið einstaklingurin fær loyvi at virka frítt og bara hugflogið setur mørk fyri, hvat peningur kann verða vundin burturúr.

Matstovuvinnan skal hava betri sømdir. At beina burtur forboð og forðingar soleiðis, at matstøð kunnu keypa vín og øl bíligari, er partur av loysnini.

Høgni Reistrup
Framsókn

Framtíðin er okkara

Høgni til postkortLøgtingsvalið stendur fyri framman, og nógv bjóða seg fram at umboða veljaran komandi árini. Tað geri eg eisini. Hjarta mítt brennur fyri Føroyum, og føroyskur framburður er í mínum tonkum, hvar eg enn eri. Fyri at geva veljaranum innlit í mínar politisku ætlanir og hugsjónir, gevi eg mikudagin 12. august út bókina Framtíðin er okkara.

Eg eri vísur í, at vit eru nóg dugnalig og hava menniskjaliga tilfeingið at bjóða børnum okkara eina enn betri framtíð – eina framtíð í einum sjálvstøðugum landi.

Viljin at byggja upp landið við egnum mátti er ein grundleggjandi drívmegi. Saman við stórum tøkniligum framstigum heima og uttanlands vísir vilji okkara, at einki er til hindurs fyri, at vit evna til lív okkara í einum frælsum landi.

Framtíðin er okkara er ein politisk yvirlýsing og eitt íkast til politiska orðaskiftið í landi okkara. Í bókini lýsi eg mína politisku áskoðan, míni politisku ynski og vegin til einar sjálvberandi Føroyar.

Eg vísi samstundis á, at einstaklingurin skal hava fríar ræsur, tí tá gera vit Føroyar enn meira spennandi og eggja øllum til at seta ígongd og skapa.

Og eg vísi á, at vinnufrælsi gevur fólki dirvi at seta nýggj hugskot í verk, gevur fólki áræði at halda fram hóast fíggjarligar mótbrekkur og gevur fólki íblástur til at hugsa sjálv og toyggja tað, tey halda vera gjørligt.

Eg havi skrivað bókina, tí eg ynski, at veljarin 1. september trygt kann seta krossin við meg á einum upplýstum grundarlagi.

Sprotin gevur út, og á sprotin.fo fæst eisini meira at vita um bókina. Meira kunning kemur seinni.

Uttanríkispolitisk styrki

faroe-islandsVit vinna okkum bara fram, virða vit okkum sjálvi. Tí bara virðing inneftir skapar virðing uttaneftir.

Uttanríkispolitikkurin hevur havt ein týðandi leiklut í tí framburði og menning, sum hevur verið í Føroyum seinastu árini. Fyritøkur vinna meira pening og seta fleiri starvsfólk. Hugurin at nýta pening gerst samstundis størri.

Vit síggja, at handverkarin í Havn keypir meira byggitilfar, familjan á Skálafjørðinum skiftir átta ára gamla bilin út og nýggir Victorinox knívar og gaflar liggja í skuffuni í køkinum í Vágum.

Soleiðis hevur uttanríkispolitikkur havt beinleiðis ávirkan á gerandisdagin og nýtsluna hjá vanliga føroyinginum. Tað gongur sjón fyri søgn, at Føroyar eru vorðnar munandi ríkari, síðani vit av røttum ásettu okkum størri uppsjóvarkvotur. Vit hava havt ein søguligan framburð, tí vit tóku eina neyðuga uppgerð.

Fyri Framsókn eru samskiftið og samstarvið á Christiansborg uttanríkispolitisk mál. Undir verandi skipan viðger Fólkatingið regluliga viðurskifti, sum løgtingslimir ikki kunnu ávirka í Løgtinginum. Tí skal umboðanin nýtast til uttanríkispolitisk framstig.

Samstundis mugu vit skilja, at vit bara vinna okkum fram, virða vit okkum sjálvi. Verður umboðanin á Fólkatingi nýtt til alt møguligt annað enn at hava ein miðvísan uttanríkispolitikk, byrgja vit okkum inni og avmarka okkara útsýni.

Stundin er komin til at venda rákinum.

Latið okkum ikki gera Grikkalandi eftir og biðja um pening frá øðrum til at fíggja okkara egna samfelag. Tað nyttar lítið at vísa til rættindi úr eini farnari tíð. Vit skulu hugsa nýtt, hyggja út og vísa uttanríkispolitiska styrki.

Framburður í Føroyum er komin og fer at koma, tá ið vit samskifta, handla og samstarva við onnur. At taka lut í uttanríkispolitikki er at taka lut í heiminum. Vit fáa eina fatan av, hvat gongur fyri seg uttan fyri føroyska samfelagið og eru partur av altjóða orðaskiftinum. Tá bjóða vit av og lyfta okkum upp. Tá menna vit okkum sum eitt framkomið fólk, og tá verður tað enn stuttligari at reka handil og vinnu.

Fortreytin fyri hesum er, at vit hava størri virðing fyri okkum sjálvum. Tí bara soleiðis fáa vit virðing frá øðrum.

Til tessa at røkka málinum um støðuga framgongd og uttanríkispolitiskt sjálvræði biðja vit um undirtøku frá Føroya fólki at standa á odda fyri hesi – okkara skjótastu leið inn í framtíðina.

Høgni Reistrup
Framsókn

Føroyar nærri umheiminum

p1070390-nr-nordradalur

Altjóða útsýni er avgerandi fyri eitt framkomið fólk. Tað er, tá ið vit hyggja út í heim, at vit taka okkum fram. Tá ið vit leita eftir nýggjari vitan og samstarva við onnur.

Ein týðandi partur av okkara framtíð verður evnaður til uttan fyri landoddarnar ella í samstarvi og samskifti okkara við umheimin. Og so leingi avgerðir verða tiknar á Christiansborg, sum hava beinleiðis ávirkan á Føroyar, er umboðan okkara í Fólkatinginum neyðug.

Framsókn vil ávirka gongdina soleiðis, at vit taka okkum skjótari fram og fáa meira altjóða útsýni.

Undir verandi skipan viðger Fólkatingið regluliga viðurskifti, sum løgtingslimir ikki kunnu ávirka í Løgtinginum. Hesa støðu skulu vit fyrihalda okkum til og arbeiða eftir. Tí vit føroyingar skulu umboða okkum sjálvar á øllum økjum og gera okkara ávirkan galdandi, har avgerðirnar verða tiknar. Vit skulu miðvíst gera vart við og púra óheft bróta niður allar forðingar, sum tíðum taka seg upp.

Fyri Framsókn eru samskiftið og samstarvið á Christiansborg uttanríkispolitisk mál. Tað er hetta, fólkatingsvalið snýr seg um.

Hóast nógv ikki kenna seg aftur í eini skipan, sum fær alsamt minni týdning fyri gerandisdagin í okkara egna landi, og hóast sjey parlament í øðrum londum eru nærri okkara egna Løgtingi enn akkurát Fólkatingið, hevur tað týdning, at vit eru til staðar og ávirka gongdina, har framtíð okkara á fleiri økjum verður løgd til rættis. Veruleikin er tann, at Christiansborg enn hevur henda leiklut.

Føroyar hava komandi árini tvær leiðir í at velja. Vit kunnu lata upp ella aftur. Í míni verð er eingin ivi um, hvat rætt er at gera. Vit skulu lata upp. At byrgja seg inni er ikki ein gongd leið í 21. øld. Verður umboðanin á Fólkatingi nýtt til alt møguligt annað enn at hava ein miðvísan uttanríkispolitikk, byrgja vit okkum inni og avmarka okkara útsýni. Vit nærkast bara umheiminum, leggja vit dent á uttanríkispolitisk mál á Christiansborg.

Tí er tað umráðandi fyri hvønn einstakan føroying, at Føroyar hava røttu umboðanina á øllum støðum, har vit kunnu ávirka og mynda okkara framtíð og órædd ganga leiðina fram móti nýggjum málum.

Framsókn vil, at vit hava ræði á uttanríkispolitikkinum, tí altjóða umboðan gevur okkum vitan og perspektiv, styrkir okkara sjálvsfatan og virðing. Sjálvstøðug umboðan mennir okkum sum eitt virkið, dugnaligt og ábyrgdarfult fólk.

Hetta er stevna okkara. Við henni verða nýggir vinnuligir vegir at ganga, og tá elta vit dreymin um eina enn betri framtíð.

Í teirri sannføring, at Framsókn í øllum lutum fær Føroyar nærri umheiminum og ger neyðuga munin, biðja vit um undirtøku frá Føroya til at standa á odda fyri at geva Føroyum meira altjóða útsýni og uttanríkispolitiska ávirkan.

Útheimin til Føroya og Føroyar út í heim

world_map_3

Fólk umvæla húsini, skifta bilin út og keypa fleiri tænastur og vørur. Hetta er úrslitið av einum virknum uttanríkispolitikki.

Vit hava tveir vegir í at velja. Vit kunnu lata upp ella aftur. Í míni verð er eingin ivi um, hvat vit skulu gera. Vit skulu lata upp. At byrgja seg inni er ikki ein gongd leið í 21. øld.

Tað er í veruleikanum hetta, fólkatingsvalið snýr seg um.

Tí tá ið samanum kemur, er tað samstarv við onnur lond, sum hevur og fer at skapa okkum framburð. Tað er, tá ið vit samskifta, handla og samstarva við onnur, at vit vaksa og taka okkum fram.

Men hví fara á val, tá ið føroyskur politikkur verður evnaður til á Vaglinum og ikki í einum parlamenti, sum liggur 1311 kilometrar burtur frá okkara egna?

Fyri Framsókn eru samskiftið og samstarvið á Christiansborg uttanríkispolitisk mál. Tí undir verandi skipan viðger Fólkatingið regluliga viðurskifti, sum hava beinleiðis ávirkan á Føroyar. Hesa støðu skulu vit fyrihalda okkum til og arbeiða eftir. Tí vit skulu gera okkara ávirkan galdandi, har avgerðirnar verða tiknar.

Seinastu árini hava vit eisini sæð, at uttanríkispolitikkur hevur ovurstóran týdning fyri okkum. Í stuttum kunnu vit siga, at tess meira ræðisrætt, politikararnir á Christiansborg mugu lata ES, tess meira kemur evropeiska samveldið at stjórna føroyskum politikki. Eg loyvi mær at ivast í, at hetta er ynskið hjá vanliga føroyinginum.

Eg leggi tí stóran dent á, at vit føroyingar umboða okkum sjálvar á støðum, haðani hendan ávirkanin kemur. Vit skulu hava ein miðvísan uttanríkispolitikk, sum styrkir okkara sjálvsfatan og virðing, gevur okkum vitan og perspektiv og mennir okkara vinnu, sølu og búskap. Hava vit ein sjálvstøðugan uttanríkispolitikk, byrgja vit okkum ikki inni. Vit lata upp.

Tí er tað so umráðandi, at vit skipa og stýra okkum sjálvi.

Vit merkja longu ta góðu ávirkan, sum ein sjálvstøðugari uttanríkispolitikkur hevur. Vit síggja tað í Havn, í Vágum, á Skálafjørðinum og alla aðrastaðni í landinum. Fólk umvæla húsini, skifta bilin út og keypa fleiri tænastur og vørur. Hetta er úrslitið av einum virknum uttanríkispolitikki. Tað gongur sjón fyri søgn, at Føroyar eru vorðnar munandi ríkari, síðani vit av røttum ásettu okkum størri uppsjóvarkvotur. Frammanundan vóru vit við skerdan lut.

At vit tryggja landinum størri virði og ikki hokna, tá ið ES og øll limalondini biðja Føroyar leggja seg niður, vísir greitt, at tað lønar seg at stríðast fyri egnum rættindum. Á henda hátt kunnu vit geva børnum okkara eitt enn betri lív enn tað, vit hava havt.

Við einum virknum uttanríkispolitikki, sum enn ikki er á okkara hondum, fáa vit komandi árini meira ávirkan. Tí er tað umráðandi fyri hvønn einstakan føroying, at Føroyar hava røttu umboðanina á øllum støðum, har vit kunnu ávirka og mynda okkara framtíð og órædd ganga leiðina fram móti nýggjum sigrum.

Útheimurin skal til Føroya, og Føroyar skulu út í heim. Hetta er umráðandi fyri Framsókn, og partur av hesari stremban verður undir verandi heimastýrisskipan rokkin á Christiansborg.

Til tessa at røkka málinum um støðuga framgongd og uttanríkispolitiskt sjálvræði biðja vit um undirtøku frá Føroya fólki at standa á odda fyri at leiða okkum trygt og gott inn í framtíðina.

Vit megna meira sjálv

hf1Tað almenna má ongantíð taka ábyrgdina frá fólki. Tí tá verður tað almenna eitt stað, har øll krevja at fáa sum mest, tí øll halda seg hava goldið so nógv inn.

Tað er hugtakandi at síggja fólk fara til verka á egnum grundarlagi. At síggja fólk seta nógv í váða fyri at røkka enn longur. Onkuntíð riggar tað, onkuntíð riggar tað ikki. Men treiskni og trúgvin upp á, at tað ber til at vinna, ger, at tey ikki gevast á hondum. Hetta er neyðugt. Og umráðandi.

Men soleiðis er veruleikin alt ov sjáldan.

Tí nær taka vit sjálvi fyrsta stigið? Nær hugsa vit, at einstaklingurin er loysnin, sum fær alt aftur á glið, tá ið grús er komið í maskinuna?

Eg haldi, at vit skulu ansa ómetaliga væl eftir, at vit ikki gerast so hjálparleys, at vit ongantíð sjálvi eiga nakra ábyrgd, men at vit skúgva hana frá okkum og vænta, at onnur skulu finna loysnina fyri okkum.

Vit kenna øll søgurnar. Fólkið letur trupulleikarnar upp í hendurnar á tí almenna. Tað almenna letur uppgávuna til eitt aðalráð. Og aðalráðið letur uppgávuna til ein ávísan bólk í samfelagnum. Hesin bólkur letur so aftur drunnin víðari til politisku skipanina. Og so kann ringrásin byrja umaftur.

Hetta er bureaukrati.

Vit mugu steðga á og spyrja okkum sjálvi, hví vit altíð skulu koyra ábyrgdina víðari á onnur.

Tí tað almenna má ongantíð taka ábyrgdina frá fólki. Tá verður tað almenna eitt stað, har øll krevja at fáa sum mest, tí øll halda seg hava goldið so nógv inn. Hjálp frá tí almenna verður tá ikki seinasta loysnin, men einasta loysnin. At hava sosiala ábyrgd er at hjálpa teimum, sum veruliga hava hjálp fyri neyðini, men eisini at ansa eftir, at tað almenna ikki gerst leiðin, har øll vænta at fáa sínar avbjóðingar loystar.

Almenni geirin er ein sera stórur partur av búskapinum. So við og við hevur tað almenna toygt seg út á fleiri og fleiri øki í samfelagnum við tí úrsliti, at tað almenna seinastu nógvu árini hevur verið óneyðuga stórt. Vit skúgva ábyrgdina yvir á onnur. Einstaklingurin hvørvur. Hesa gongd er umráðandi at venda, tí tað er avmarkað, hvussu nógv øki tað almenna skal umsita. Tað almenna kann ikki liva lívið fyri okkum.

Samstundis vita vit, at tann almenni luturin í føroyska búskapinum er so nógv størri enn hjá okkara grannum. Hetta eiga vit at gera nakað við. Skulu vit hava eitt tíðarhóskandi samfelag, má tann privati parturin vaksa.

Tá ið vit taka eina avgerð, byggir avgerð okkara á, hvat vit vænta okkum av framtíðini, og hvussu avgerðin, sum vit taka, háttar seg í hesi framtíð. Men tá ið tað almenna rekur framtíðina fyri okkum, mangla vit bæði framfýsni og eitt opið forvitni. Tá taka vit rætt og slætt ov fáar nýskapandi avgerðir.

Vit gera Føroyar meira viðkomandi fyri øll, tá ið tað lønar seg at royna sjálvur. Tað gevur Føroyum og hvørjum einstaka menniskja ein vinnarahugburð.

Savnið miðfyrisitingina í Hoyvík

3C602514108F49C3B2A3CC4FFC7EAA1DAt Eysturoyartunnilin nú eftir øllum at døma gerst veruleiki, eigur at fáa okkum at tillaga samfelagið eftir nýggja vegakervinum.

Fjarstøðan millum bygdir og býir í Føroyum gerst alsamt styttri. Vit byggja vegakervið út, tí tað er grundarlagið undir einum væl virkandi samfelagi. Fyrimunirnir eru eyðsýndir. So hví ikki gagnnýta fyrimunirnar til fulnar? Hví ikki skipa okkum soleiðis, at vit fáa sum mest burturúr?

Føroya størsta samferðsluútbygging stendur fyri framman. Eysturoyartunnilin skal byggjast, tí landið skal knýtast betur saman. Verður uppskotið samtykt, er hetta eitt risa framstig fyri okkum øll.

Men framstigið kann gerast enn størri, um vit tillaga tað almenna eftir nýggja ferðslumynstrinum, tá tunnilin letur upp. Og tað ger hann sambært Landsverki í seinnu helvt av 2019. Tá verður eftir ætlan koyrandi undir Tangafjørð.

Tað fer at skapa vøkstur á nógvum mótum. Og eisini møguleikar fyri sparingum.

Watch and learn

Flest allar fyritøkur royna at savna deildir sínar í so fáar bygningar sum gjørligt, tí at fíggjarligir fyrimunir altíð standast av at miðsavna heldur enn at spjaða – serliga tá umræður umsitingarligt arbeiði. Her eigur tað almenna at hyggja og læra. Sum nú er, er fyrisitingin spjadd í alt ov nógvar ættir. Harvið eru eisini ov nógvar óneyðugar útreiðslur.

Verður miðfyrisitingin savnað í einum bygningi, gerst raksturin av tí almenna bíligari. Tá kunnu starvsfólkini í aðalráðunum – og tey eru oman fyri 150 í tali – arbeiða og samstarva undir somu lon. Arbeiðslagið verður høgligari og ódýrari.

Tað er einki at taka seg aftur í, at Hoyvíkin liggur stak væl fyri, hugsa vit um staðseting.

Verður fyrisitingin savnað í Hoyvíkini, styðjar hetta eisini upp undir, at fólk kunnu verða búsitandi í størri parti av landinum og arbeiða í landsins umsiting.

Av tí sama eigur landið eisini at hyggja at, hvussu aðrir almennir stovnar kunnu verða lagdir so nær nýggja vegamótinum sum gjørligt.

Hetta er øllum samfelagnum til gagns.

Verður umsitingin samlað nær tunnilsmunnanum streymoyarmegin, tálmar hetta eisini trýstið á vegirnar í Havnini. Ikki nógv. Men eitt vet. Fylgja haraftrat aðrir almennir stovnar í hølunum á miðfyrisitingini og finna seg til rættis í Hoyvíkini, fara enn færri bilar at brúka alt ov nógva tíð í bíðirøðum um morgnarnar og eftir arbeiðstíð. Hetta merkir samstundis, at miðbýurin í Havn fær nýggjar møguleikar at menna seg í einum umhvørvi við færri skrivstovubygningum og fleiri íbúðum.

Tað er eingin ivi um, at privata vinnulívið alt fyri eitt fer at gagnnýta møguleikarnar og ovurstóru fyrimunirnar, sum skjóta sambandið millum Norðoyggjar, Eysturoynna og høvuðsstaðin ber við sær. Men tað almenna má eisini fylgja við og skipa seg eftir nýggju fortreytunum.

Gott fyri búskapin

Eysturoyartunnilin økir munandi um flytførið hjá bæði vanliga føroyinginum og smáum og stórum fyritøkum. Tunnilin sjóðar okkum betri saman, styttir dagligu farleiðina hjá fleiri túsund fólkum við nærum hálvum øðrum tíma og styrkir harvið bæði okkara kappingarføri, búskap og framleidni.

Tá Eysturoyartunnilin er komin, kunnu fólk úr Norðoyggjum, Eysturoynni, Vágoynni og Streymoynni vera í Hoyvík eftir 45 minuttum – og í nógvum førum er koyritíðin styttri. Tá eru 36 minuttir úr Klaksvík til Hoyvíkar og 16 minuttir úr Runavík til Hoyvíkar. Hesir teinar taka við verandi vegakervi ávikavist 68 og 64 minuttir.

Hetta er ein øgilig sparing. Og harvið eisini ein øgiligur vinningur fyri samfelagið.

Men vit eiga eisini at krevja, at tað almenna umskipar seg, tá vegakervið er fyri so stórum broytingum.

Samfelagið má verða dagført

Tað munna vera fá lond í heiminum, ið hava so gott vegakervi innanlands sum Føroyar, tá tær verða knýttar saman við undirsjóvartunli millum Streymoynna og Eysturoynna. Hetta sigi eg ikki fyri at rósa okkum sjálvum. Men tá vit byggja út land okkara so miðvíst, sum alt bendir á, at vit gera komandi árini, tá mugu øll onnur lið í samfelagnum fylgja við.

Hvussu nógv landið fær burtur úr Eysturoyartunlinum veldst um, hvussu væl vit fyrireika okkum til dagin, tá tunnilin letur upp. Landið skal elta slóðina hjá teimum privatu, ið longu leggja til rættis framtíðar virksemið eftir broyttum fortreytum. Tess betur vit fyrireika okkum til 2019, tess betri verður samfelag okkara fyri, tá tunnilin letur upp.

Ynskja vit eitt væl rikið samfelag, er avgerandi neyðugt at hyggja at, hvussu vit kunnu trimma almenna geiran. Kunnu vit um somu tíð tvinna fólkið í landinum betur saman soleiðis, at so nógv sum gjørligt hava javnari atgongd til arbeiðspláss hjá tí almenna, eru vit væl á veg.

Tá hava vit dagført samfelagið til 2019 og nógv ár fram í tíðina.

Frá EXIT Føroyar til Fólkavøkstur

EXIT Føroyar

Spurningurin um, hvat kann gerast fyri at venda fólkafráflytingini úr Føroyum, verður evnið á tiltaki á Hotel Føroyum í morgin. Enn ber til at melda seg til tiltakið.

Fólkafráflytingin hevur stóran áhuga millum manna. Tað er greiða niðurstøðan, nú fólk hava havt høvið at lisið bókina, EXIT Føroyar, í ein mánað. Fleiri hava spurt eftir einum tiltaki, ið leggur loysnir á borðið, so vend kemur í. Vit eru púra samdir. Tí skipar ritstjórnin á EXIT Føroyar, Heri á Rógvi og undirritaði, fyri tiltaki um fólkafráflytingina og møguligar loysnir á Hotel Føroyum hósdagin 6. desember frá kl.13:00-16:15.

Á tiltakinum verða ein røð av framløgum um avbjóðingina, og er tiltakið ein roynd at seta enn meira gongd á orðaskiftið um stóru avbjóðingina hjá føroysku tjóðini.

Høvuðsrøðarar verða hesi:

Røðarar

Prísurin fyri tiltakið er 100,-. Kaffi og smákøkur eru við í prísinum.

Tilmelding fer fram við at senda eitt teldubræv til: reistrup@gmail.com

Til ber eisini at melda seg til á Facebook. Trýst her.

Atlantic Airways-vikan

Magni Arge og føroyska flogfelagið gjørdu eitt megnar PR arbeiði hesa vikuna. Atlantic Airways stýrdi ikki bara nýggja flogfarinum til Føroya – miðlarnir blivu eisini stýrdir.

Sjáldan hevur ein hending fingið so drúgva umrøðu sum nýggja flogfarið hjá føroyska flogfelagnum. Fólk hava lisið, lurtað og sæð eina ørgrynnu um flogkeypið í miðlunum.

Men tað er ikki av tilvild, at fólk eru væl og virðiliga kunnað um, at Atlantic Airways hevur økt um flotan. Verksmiðjan í Hamburg handaði Atlantic Airways nýggja flogfarið 22. mars. Og í hesum sambandi legði leiðslan í flogfelagnum PR arbeiðið hegnisliga til rættis.

Airbus-flogfarið flýgur fyrsta túrin til Føroya. Umborð eru umboð fyri allar stóru miðlarnar í Føroyum.

Sjónvarp, útvarp, bløð og netmiðlar. Allir miðlarnir eru umborð og miðla stóru hendingina hjá Atlantic Airways.

Skrúva vit tíðina aftur til vikurnar undan floghandanini, vistu miðlarnir millum annað at siga, at:

Tá nýggja flogfarið nærkaðist flogvøllinum í Vágum, sótu ikki bara nógv miðlafólk umborð á nýbygda flaggskipinum hjá Atlantic Airways. Umborð vóru eisini ein røð av góðum søgum til miðlarnar.

Umframt stjóran í Atlantic Airways, Magna Arge, og onnur starvsfólk, vóru fleiri politikarar, fyrrverandi politikarar og vinnulívsfólk við á ferðini.

Við einum væl mannaðum miðlaliði og nógvum viðkomandi persónum umborð var tað lagamanni hjá tíðindafólkunum at varpa og skriva um:

Sjálvsagt kryddað við samrøðum við stjóra, starvsfólk, vinnulívsfólk og politikarar.

Hendingin fekk drúgva umrøðu í miðlunum. Og hetta vísir fyrst og fremst dugnaskap í leiðsluni í føroyska flogfelagnum. Sum ein brúkari skrivar á Facebook: ”Eg havi lurtað nógv eftir ÚF seinastu dagarnar. Og eg føli tað, sum um eg havi búð í “Air-bussinum” síðstu 5 árini, so væl eg kenni hann eftirhondini.”

Atlantic Airways skal vinna pening. Tí er positiva Airbus-umrøðan virðismikil fyri felagið. Summi saknaðu perspektivini og avleiðingarnar av keypinum. Men tað er ikki uppgávan hjá flogfelagnum at visa á, hvørji samfelagsligu árinini av Airbussinum kunnu verða. Atlantic Airways skal selja fleiri flogseðlar.

At perspektivera er ein – av fleiri – uppgávum hjá miðlunum.

Eitt nýtt flogfar rættvísger ikki umfatandi umrøðuna av Airbus 319. Tað kundu avleiðingarnar hinvegin. Men vit hoyrdu mest um, hvussu tað var at standa í torninum, tá flogfarið lendi í Føroyum og minni um, hvussu eitt størri flogfar kann menna føroyska samfelagið.

Sum miðlabrúkari kendist henda vikan sum ein Atlantic Airways-vika. Tað kundi verið ein spennandi vika um møguleikar og avbjóðingar, men miðlarnir vistu bara at siga, at Atlantic Airways fekk eitt nýtt og størri flogfar.

Skapa sendistovurnar vøkstur?

Nógv fólk hava afturvendandi sett sær sjálvum spurningin, hvønn leiklut føroysku sendistovurnar í Evropa spæla. Fær landið nakað aftur fyri stóru íløgurnar?

Løgmansskrivstovan hevur boðað frá, at sendistova Føroya í London letur aftur í heyst. Uttanríkistænastan skal spara.

Føroyska uttanríkistænastan er ikki ókeypis fyri føroyska skattgjaldaran. Og tí hevur skattgjaldarin eisini uppiborið at vita, hvat hann ella hon fær fyri peningin, sum á hvørjum ári fer til fýra sendistovur uttanlands. Men hesin spurninur er ongantíð svaraður.

Høgni Hoydal, formaður í Tjóðveldi, hevur arbeitt nógv fyri sendistovunum, og hann er kanska høvuðsorsøkin til, at Føroyar hava sendistovur í Brússel, London, Keypmannahavn og Reykjavík. Tá formaður Tjóðveldis fekk boðini um, at sendistovan í London letur aftur, segði hann:

“60 mió. fólk búgva í Stórabretlandi. London er heimsins fíggjarligi og mentanarligi høvuðsstaður. Her húsast altjóða stovnar, vinnufyritøkur, fremsta mentanarlív v.m. Gjøgnum hesa sendistovu hava vit samband til Skotlands, Norðurírlands, Írlands og Wales. Og hetta eru okkara næstu grannar – har stór og týdningarmikil viðurskifti fara fram í løtuni. Vit kunnu fáa nógv betri handilssambond við Bretland og tað er okkara størsti útflutningsmarknaður.”

Men hetta sigur einki um sendistovuna í London og leiklut hennara. Bara breið orð, sum lýsa møguleikarnar í Stórabretlandi. Vit eru ikki komin eitt fet nærri spurninginum:

Hvat fáa Føroyar fyri nógvu milliónirnar, sum sendistovurnar kosta samfelagnum á hvørjum ári?

Standa útreiðslurnar mát við tað, landið fær afturfyri?

Men eingin – ella sera fá – vita, hvat kemur burturúr nógvu milliónunum, sum fíggja virksemið á føroysku sendistovunum. Og tað er stóri turpulleikin. Um sendistovurnar hava góð og búskaparliga burðardygg úrslit at vísa á, so er at fáa tað alment fram. Men tað er ikki hent. Hevur sendistovan í London fasiliterað avgerandi sambond millum føroyskar fyritøkur og bretska marknaðin? Hevur sendistovan opnað nýggjar marknaðir fyri føroyskum fyritøkum? Eru avtalur gjørdar, sum skapa vøkstur í Føroyum? Eingin veit. Kanska tí sendistovurnar samskifta lítið í almenna rúminum.

Tað einasta vit vita, er, at sendistovurnar eru dýrar at reka. Í januar visti Útvarpið at siga, at búðstaðirnir hjá sendimonnunum kosta 75.000 kr. um mánaðin. Hava Føroyar ráð til, at íbúðin hjá sendimanninum í London, Jóannesi Vitalis Hansen, kostar tí almenna 39.348 krónur um mánaðin í leigu? Fær landið nakað fyri íløguna?

Hesir spurningar eru avgerandi at svara, um sendistovunum skal verða lív lagað. Løgmansskrivstovan hevur kanska ikki fingið eintýtt svar, og velur tí at avmonterað virksemið í bretska høvuðsstaðnum.

Tað er givið, at eitt meirvirði til føroysku høvuðsvinnuna er við til at legitimera sendistovurnar. Men hava sendistovurnar røkt hesa uppgávu? Og eru tær førar fyri at skapa nýggj og betri sambond millum føroyskt vinnulív og útlendskar marknaðir?

Nógv fólk í vinnuni siga seg ikki hava gagn av føroysku sendistovunum. Summi siga, at ein føroyskur sendimaður í Íslandi veit minni um lokala marknaðin samanborið við vinnulívsmannin, sum skal keypa útgerð til trolaran í landinum.

Onnur siga, at sendistovan í London ikki kann ávirka avtalur, sum vinnulívsfólk hava við skotskar fyritøkur um at landa fisk í Skotlandi. Hvat skulu vit við sendistovunum, spyr høvuðsvinnan?

Og ber ikki til hjá vinnuni og vanliga borgaranum at fáa greitt svar, so er kanska rættast at niðurlaga talið av føroyskum sendistovum, tí skaffa tær ikki inntøkur til landið, er trupult at rættvísgera teirra raison d’être.